Ηλεκτρολογικές πυρκαγιές: Η εγκληματική αδιαφορία που απειλεί σπίτια, επιχειρήσεις και ανθρώπινες ζωές
Πόσο κοστίζει η ασφάλεια μιας ανθρώπινης ζωής; Για ορισμένους ιδιοκτήτες και επιχειρηματίες, προφανώς περισσότερο απ’ όσο είναι διατεθειμένοι να πληρώσουν. Μέχρι να εκδηλωθεί η πυρκαγιά. Τότε, δυστυχώς, το κόστος μπορεί να είναι ανυπολόγιστο.
Κάθε φορά που ξεσπά μια πυρκαγιά σε κατοικία, κατάστημα ή επαγγελματικό κτίριο, ακούμε συχνά την ίδια εύκολη εξήγηση: «Προκλήθηκε από βραχυκύκλωμα».
Μόνο που η πραγματικότητα είναι πολύ πιο σύνθετη.
Μια πυρκαγιά μπορεί να συνδέεται με κακές ηλεκτρικές συνδέσεις, υπερφορτωμένες γραμμές, ελαττωματικές συσκευές, κατεστραμμένες μονώσεις ή ηλεκτρικά τόξα.
Η ακριβής αιτία απαιτεί διερεύνηση και δεν προκύπτει επειδή απλώς εντοπίστηκε καμένο ηλεκτρολογικό υλικό.
Υπάρχει όμως κάτι που δεν χρειάζεται καμία πραγματογνωμοσύνη για να το καταλάβουμε: η αδιαφορία για την πρόληψη μπορεί να αποδειχθεί καταστροφική.
Τι γνωρίζουμε από τα επίσημα στοιχεία
Το Πυροσβεστικό Σώμα Ελλάδας διαθέτει δημόσια αρχεία αστικών συμβάντων για κάθε έτος από το 2014 έως και το 2025.
Πρόκειται για επίσημη πηγή καταγραφής συμβάντων στα οποία επεμβαίνουν οι πυροσβεστικές δυνάμεις.
Ωστόσο, χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στον τρόπο παρουσίασης των δεδομένων.
Δεν είναι κάθε αστικό συμβάν πυρκαγιά κατοικίας ή επιχείρησης. Ούτε μπορεί κάθε πυρκαγιά άγνωστης αιτίας να χαρακτηριστεί αυθαίρετα ηλεκτρολογική.
Για να εξαχθεί αξιόπιστο ποσοστό πυρκαγιών από ηλεκτρικά αίτια απαιτούνται αναλυτικά, επαληθευμένα δεδομένα διερεύνησης των αιτιών.
Το ElectricalNews δεν πρόκειται να παρουσιάσει εκτιμήσεις ως επίσημα στατιστικά ούτε να χρησιμοποιήσει εντυπωσιακούς αλλά ατεκμηρίωτους αριθμούς.
Η δημοσιοποίηση αναλυτικών στοιχείων για τα αίτια των πυρκαγιών σε κατοικίες
και επαγγελματικά κτίρια θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμη για τη δημόσια ασφάλεια και τον σχεδιασμό μέτρων πρόληψης.
Σε παρουσίαση που είχαμε από κλιμάκιο πυροσβεστικής πριν ένα χρόνο, μας είπε ο υπεύθυνος, μετά από ερώτημα που του θέσαμε, ότι το ποσοστό των ηλεκτρολογικών πυρκαγιών ξεπερνά το 30% κατά πολύ μάλιστα!!!
Κατοικίες: Όταν για όλα υπάρχουν χρήματα, εκτός από την ηλεκτρική ασφάλεια
Για παράδειγμα, σε πολλές κατοικίες επενδύονται σημαντικά ποσά για ανακαινίσεις, έπιπλα, ηλεκτρικές συσκευές, κλιματιστικά και κάθε είδους πολυτέλεια.
Όταν όμως έρθει η ώρα να ελεγχθεί η ηλεκτρική εγκατάσταση, η απάντηση ορισμένων ιδιοκτητών είναι γνωστή:
«Αφού δουλεύουν όλα, γιατί να πληρώσω ηλεκτρολόγο;»
Επειδή, πολύ απλά, το γεγονός ότι μια εγκατάσταση λειτουργεί δεν σημαίνει ότι είναι ασφαλής.
Ένας αγωγός μπορεί να υπερθερμαίνεται χωρίς να διακόπτεται η παροχή.
Μια κακή σύνδεση μπορεί να αναπτύσσει επικίνδυνη θερμοκρασία χωρίς να προκαλεί αρκετό ρεύμα για να ενεργοποιήσει την αυτόματη ασφάλεια.
Ένα παλιό πολύπριζο μπορεί να τροφοδοτεί συσκευές που δεν θα έπρεπε ποτέ να λειτουργούν ταυτόχρονα από αυτό.
Και φυσικά υπάρχουν οι αυθαίρετες παρεμβάσεις.
Επιπλέον, η αντικατάσταση μιας ασφάλειας με μεγαλύτερη, επειδή «πέφτει συνέχεια», δεν είναι επισκευή.
Μπορεί να είναι η αρχή μιας εξαιρετικά επικίνδυνης κατάστασης.
Το ίδιο ισχύει για αυτοσχέδιες επεκτάσεις, πρόχειρες ενώσεις καλωδίων και παρεμβάσεις από ανθρώπους που δεν διαθέτουν τις απαραίτητες γνώσεις.
Δείτε ένα βίντεο από πραγματικό περιστατικό που αντιμετώπισα πέρυσι σε νέο πελάτη μου. Με γνώρισε από σύσταση μία μέρα μετά την πυρκαγιά.
Στο βίντεο που ακολουθεί μπορείτε να δείτε την έκταση της καταστροφής στον ηλεκτρολογικό πίνακα:
Φυσικά αποκαταστάθηκε η όλη κατάσταση μέσα σε 12 ώρες. Αντικαταστάθηκε ο πίνακας και σώθηκαν οι καλωδιώσεις στο επάνω όριο του πίνακα. Δύσκολο ”χειρουργείο”, αλλά πέτυχε.
Η οικονομία εις βάρος της ασφάλειας δεν είναι εξυπνάδα. Είναι ανάληψη κινδύνου, συχνά για λογαριασμό ολόκληρης της οικογένειας.
Επιχειρηματίες: Η πυροπροστασία δεν είναι διακοσμητικό στοιχείο
Αντίστοιχα, στα γραφεία, στα καταστήματα, στα ξενοδοχεία, στους χώρους αποθήκευσης και στις υπόλοιπες επαγγελματικές εγκαταστάσεις το πρόβλημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις.
Ο επιχειρηματίας δεν έχει ευθύνη μόνο για την περιουσία του. Στον χώρο του βρίσκονται εργαζόμενοι, συνεργάτες, πελάτες και επισκέπτες.
Κι όμως, εξακολουθούμε να συναντάμε πρακτικές που δεν θα έπρεπε να είναι ανεκτές: πυροσβεστήρες χωρίς την απαιτούμενη συντήρηση,
οδεύσεις διαφυγής που χρησιμοποιούνται ως αποθήκες, ηλεκτρικούς πίνακες με εμφανή προβλήματα, πρόχειρες ηλεκτροδοτήσεις και εγκαταστάσεις που έχουν επεκταθεί επανειλημμένα χωρίς ουσιαστικό έλεγχο.
Όπου προβλέπονται συστήματα πυρανίχνευσης, συναγερμού ή αυτόματης κατάσβεσης, αυτά πρέπει να υπάρχουν, να συντηρούνται και να λειτουργούν.
Επομένως, δεν αρκεί να υπάρχει μια μελέτη ή ένας φάκελος σε κάποιο συρτάρι.
Επομένως, η πυροπροστασία δεν είναι χαρτί για να ικανοποιηθεί ένας ελεγκτής. Είναι μηχανισμός προστασίας ανθρώπινων ζωών.
Και όποιος τη θεωρεί περιττή δαπάνη οφείλει να σκεφτεί τι θα απαντήσει στους εργαζομένους του αν μια πυρκαγιά αποκαλύψει ότι τα αναγκαία μέτρα είχαν παραμεληθεί.
Η πυρκαγιά δεν περιμένει να εμφανιστεί βραχυκύκλωμα
Μία από τις σοβαρότερες παρανοήσεις είναι ότι η αυτόματη ασφάλεια προστατεύει από κάθε πιθανό ηλεκτρικό κίνδυνο.
Αυτό δεν ισχύει.
Οι διατάξεις προστασίας από υπερένταση αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες καταστάσεις υπερφόρτισης και βραχυκυκλώματος.
Δεν μπορούν να αναγνωρίσουν κάθε περίπτωση τοπικής υπερθέρμανσης ή επικίνδυνου ηλεκτρικού τόξου.
Ο διακόπτης διαφορικού ρεύματος αποτελεί σημαντικό μέτρο προστασίας έναντι ηλεκτροπληξίας
και ορισμένων επικίνδυνων σφαλμάτων, αλλά δεν αποτελεί καθολική προστασία έναντι κάθε ηλεκτρικής πυρκαγιάς.
Ανάλογα με τα χαρακτηριστικά και τους κινδύνους της εγκατάστασης, μπορεί να χρειάζονται επιπλέον μέτρα,
όπως κατάλληλες διατάξεις ανίχνευσης σφαλμάτων τόξου (AFDD), προστασία από υπερτάσεις και ειδικά μέτρα πυροπροστασίας.
Καμία συσκευή, πάντως, δεν υποκαθιστά τον σωστό σχεδιασμό, την επαγγελματική εγκατάσταση και την ουσιαστική συντήρηση.
Η ΥΔΕ δεν είναι ένα χαρτί για το αρχείο
Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει αρχικούς ελέγχους, περιοδικούς επανελέγχους και, όπου απαιτείται, έκτακτους ελέγχους των ηλεκτρικών εγκαταστάσεων.
Οι μέγιστοι χρόνοι τακτικού επανελέγχου διαφοροποιούνται ανάλογα με τη χρήση της εγκατάστασης.
Άλλωστε, Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη δεν είναι μια απλή υπογραφή.
Πρέπει να στηρίζεται σε πραγματικούς ελέγχους, μετρήσεις και δοκιμές που τεκμηριώνουν την κατάσταση της εγκατάστασης.
Εδώ, όμως, υπάρχει ευθύνη και από την πλευρά του τεχνικού κόσμου.
Ο ηλεκτρολόγος που παραβλέπει επικίνδυνες ελλείψεις ή υπογράφει χωρίς τους απαιτούμενους ελέγχους δεν προσφέρει υπηρεσία. Υπονομεύει την ίδια την έννοια της ηλεκτρικής ασφάλειας.
Αντίστοιχα, ο ιδιοκτήτης που γνωρίζει ότι η εγκατάστασή του παρουσιάζει προβλήματα και επιλέγει να μην τα αποκαταστήσει αναλαμβάνει έναν κίνδυνο που δεν περιορίζεται απαραίτητα στον ίδιο.
Πυρανίχνευση: Να μάθουμε για τη φωτιά πριν γίνει ανεξέλεγκτη
Στις κατοικίες, η εγκατάσταση κατάλληλων ανιχνευτών καπνού είναι ένα απλό αλλά ουσιαστικό μέτρο έγκαιρης προειδοποίησης.
Μια πυρκαγιά που εκδηλώνεται τη νύχτα μπορεί να εξαπλωθεί προτού οι ένοικοι αντιληφθούν τι συμβαίνει.
Η έγκαιρη ειδοποίηση μπορεί να προσφέρει πολύτιμο χρόνο για ασφαλή διαφυγή και κλήση της Πυροσβεστικής.
Στους επαγγελματικούς χώρους, οι απαιτήσεις πυρανίχνευσης και λοιπών μέσων πυροπροστασίας καθορίζονται από τις εφαρμοστέες διατάξεις, τη χρήση, το μέγεθος και τα χαρακτηριστικά του κτιρίου.
Δεν απαιτείται το ίδιο σύστημα σε κάθε κατάστημα ή γραφείο.
Απαιτείται όμως να εφαρμόζονται πραγματικά τα μέτρα που προβλέπονται για τον συγκεκριμένο χώρο.
Πόσο συχνά ελέγχετε την εγκατάστασή σας;
Ο υπεύθυνος μιας κατοικίας ή επιχείρησης οφείλει να γνωρίζει τουλάχιστον τα βασικά:
- Πότε πραγματοποιήθηκε ο τελευταίος πλήρης ηλεκτρολογικός έλεγχος;
- Υπάρχουν καταγεγραμμένες μετρήσεις και ΥΔΕ σε ισχύ;
- Έχουν προστεθεί σημαντικά φορτία χωρίς να ελεγχθεί η επάρκεια της εγκατάστασης;
- Υπάρχουν σημάδια υπερθέρμανσης, οσμές καμένου, αλλοιωμένες πρίζες ή ασφάλειες που ενεργοποιούνται επανειλημμένα;
- Λειτουργούν και συντηρούνται τα απαιτούμενα μέσα πυροπροστασίας;
Αν δεν γνωρίζει τις απαντήσεις, δεν πρέπει να καθησυχάζεται απλώς επειδή οι συσκευές εξακολουθούν να λειτουργούν.
Αν εμφανιστεί μυρωδιά καμένου, καπνός ή ασυνήθιστη υπερθέρμανση, η εγκατάσταση πρέπει να αξιολογηθεί άμεσα από αρμόδιο τεχνικό.
Σε περίπτωση πυρκαγιάς, προτεραιότητα έχει η ασφαλής εκκένωση και η κλήση στο 199 ή στο 112.
Δεν επιχειρούμε επικίνδυνες παρεμβάσεις ή κατάσβεση ηλεκτρικού εξοπλισμού υπό τάση.
Η ασφάλεια δεν είναι πολυτέλεια
Στην Ελλάδα εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε πολλές εργασίες πρόληψης ως έξοδα που μπορούν να περιμένουν.
Η ανακαίνιση της κουζίνας επείγει. Η αγορά μιας νέας τηλεόρασης επίσης.
Η αντικατάσταση ενός επικίνδυνου ηλεκτρικού πίνακα, όμως, μπορεί να αναβάλλεται επί χρόνια.
Το ίδιο συμβαίνει σε επιχειρήσεις που επενδύουν σε εξοπλισμό, προβολή και επέκταση δραστηριοτήτων, ενώ αφήνουν βασικές υποδομές ασφάλειας χωρίς την απαραίτητη προσοχή.
Βέβαια, δεν είναι όλες οι πυρκαγιές προβλέψιμες. Ούτε είναι όλες αποτέλεσμα αμέλειας.
Όμως υπάρχουν κίνδυνοι που μπορούν να εντοπιστούν και να περιοριστούν με σωστό σχεδιασμό, κατάλληλα υλικά, τακτική συντήρηση και τεκμηριωμένους ελέγχους.
Και όταν ένας γνωστός, σοβαρός κίνδυνος παραμένει χωρίς αντιμετώπιση μόνο και μόνο για να εξοικονομηθούν χρήματα, δεν μιλάμε πλέον για άγνοια. Μιλάμε για συνειδητή αδιαφορία.
Το ElectricalNews θα συνεχίσει να επισημαίνει αυτές τις πρακτικές, ακόμη κι αν ενοχλεί ιδιοκτήτες, επιχειρηματίες ή επαγγελματίες του κλάδου.
Γιατί η ανθρώπινη ζωή δεν έχει τιμοκατάλογο. Και η πρόληψη δεν μπορεί να αρχίζει μετά την πυρκαγιά.
Πηγές και περαιτέρω ανάγνωση
Πυροσβεστικό Σώμα Ελλάδας — Επίσημα αρχεία αστικών συμβάντων 2014–2025
https://www.fireservice.gr/el/synola-dedomenon
Πυροσβεστική Διάταξη 17/2016 — Πυροπροστασία γραφείων
https://www.elinyae.gr/ethniki-nomothesia/ya-3275-f70017-pyr-diat-172016-fek-388b-1922016
Πυροσβεστική Διάταξη 8/2016 — Πυροπροστασία εμπορικών καταστημάτων
https://www.elinyae.gr/ethniki-nomothesia/ya-74088-f7008-pyrdiat-820162017-fek-165b-2612017
ElectricalNews — Ηλεκτρολογικές πυρκαγιές: Τα αίτια και η αντιμετώπιση
